In Tilburg sloot vorig jaar Café De Pont. Veertig jaar lang stond de deur open. Mannen kwamen er na hun werk een biertje drinken. Sommigen waren al uit de kast. Anderen niet. De eigenaar werd zeventig en vond geen opvolger.

Het bericht haalde de lokale krant. Daarna was het stil. Een korte rouwadvertentie op Facebook, wat hartjes eronder. En toen ging het leven verder.

Maar er gaat iets verloren. Niet alleen in Tilburg.

Een landelijk patroon

In Groningen zijn nog twee homobars over. In Eindhoven hetzelfde. In Maastricht is er één. In Zwolle, Leeuwarden en Den Bosch sloot de laatste deur jaren geleden. Alleen Amsterdam en Rotterdam houden een echte scene overeind.

Het is een internationaal verschijnsel. In Engeland verdween volgens onderzoek van de UCL meer dan de helft van de homobars tussen 2006 en 2017. In New York gebeurde hetzelfde. Berlijn klaagt over hoge huren en grijzend publiek.

De redenen lijken overal gelijk. Datingapps maken een fysieke ontmoetingsplek minder nodig. Jonge homo's voelen zich vrij genoeg om in een gewoon café te zoenen. Vastgoedprijzen jagen kleine zaken weg. En de eigenaren worden ouder.

Vooruitgang heeft een prijs

Op papier is dit goed nieuws. We hebben geen aparte plek meer nodig om onszelf te zijn. De bruine kroeg in Sneek accepteert de twee mannen aan de bar. Niemand kijkt op.

Dat is winst. Daar moet niemand over zeuren.

Maar er is ook iets anders aan de hand. Een homobar in een provinciestad was nooit alleen een uitgaansplek. Het was een ontsnapping. Een eerste plek waar een jongen van negentien uit Steenwijk ontdekte dat hij niet alleen was.

Die functie nemen apps deels over. Maar een app is privé. Een app is een gesprek met één persoon op een telefoon. Het is geen ruimte vol oudere mannen die je laten zien dat het leven doorgaat na je coming-out.

De rol van de oudere homo

Daar zit misschien het grootste verlies. In een homobar in de provincie zaten generaties door elkaar. De man van 65 die in 1980 uit de kast kwam. De student van 22. De vrachtwagenchauffeur van 48 die getrouwd was geweest met een vrouw.

Ze hadden weinig gemeen behalve het feit dat ze op mannen vielen. Maar dat was genoeg. Verhalen werden doorgegeven. Niet als les, gewoon als gesprek aan de bar.

Die overdracht stokt nu. Jonge homo's leven online. Oudere mannen voelen zich daar zelden thuis. Op Grindr ben je na je vijftigste vaak onzichtbaar.

Onderzoek van Movisie laat zien dat eenzaamheid onder oudere LHBT'ers fors hoger ligt dan onder hun heteroleeftijdsgenoten. Vooral in kleinere gemeenten. De cijfers zijn hard. Soms drie keer zo hoog.

Niet iedereen rouwt mee

Toch is er ook een tegenstem. Veel jonge homo's hebben weinig met die oude bars. Ze vonden het er muf. De muziek was slecht. De seksueel geladen sfeer was soms ongemakkelijk.

Een vriend uit Nijmegen, 24 jaar, zei het zo: "Waarom zou ik naar een plek gaan waar alleen het feit dat we homo zijn ons verbindt? Ik heb meer gemeen met mijn hetero collega's dan met een dronken man van zestig."

Hij heeft gelijk. Identiteit is niet meer wat het was. Homo zijn is voor zijn generatie één eigenschap, niet de hoofdzaak. De gay scene voelt voor hem als een doos waar hij niet in past.

Dat is ook vooruitgang. Niemand moet zich verplicht voelen tot een gemeenschap die hij niet kiest.

Wat blijft er over

De Pride-optochten worden groter. De zichtbaarheid groeit. Bedrijven hangen in juni regenboogvlaggen op. Maar de dagelijkse plekken verdwijnen.

Een Pride is een feest. Het is geen ontmoeting. Je loopt mee, je danst, je gaat naar huis. De man die naast je stond, zie je nooit meer terug.

Een homobar werkte anders. Daar kwam je elke vrijdag. Je kende de namen van de barman. Je wist welke stoel van Henk was. Je miste het wanneer hij er een week niet was, en hoorde later dat hij was overleden.

Die continuïteit verdwijnt. Het wordt vervangen door iets vluchtigers. Misschien is dat onvermijdelijk. Misschien hoort het bij hoe ons leven verandert.

Een voorzichtige conclusie

De homobar in de provincie was niet romantisch. De vloer plakte. Het bier was duur. De muziek was vaak slecht. En soms was het er, eerlijk gezegd, eenzaam.

Maar het was iets. Het was een adres. Een gebouw met een deur die openging.

Vrijheid betekent dat we die plek niet meer nodig hebben om te bestaan. Dat is een zegen. Tegelijk laat de leegte iets achter dat moeilijker te benoemen is.

De jongen uit Steenwijk hoeft vandaag niet meer naar Café De Pont. Hij heeft zijn telefoon. Hij heeft Pride. Hij heeft een tolerante vriendenkring.

Maar de man van 65 die elke vrijdag op zijn stoel zat, die heeft niets meer. En de jongen die hem vroeger zou hebben ontmoet, weet niet wat hij mist.