Drie queer boeken over universiteit, jeugd en verlangen

Waarom deze drie boeken, waarom nu

Campusleven verschijnt vaak in queer fictie. Dat klopt. Universiteit is waar veel mensen hun gevoelens eerst benoemen. Deze week drie romans op de universiteit. Ze spelen in verschillende decennia en landen. Een Britse klassieker uit de jaren 70. Een recent Amerikaans debuut. Een uit Frankrijk. Samen tonen ze wat veranderde — en wat niet. De donkere kanten van verlangen verschijnen hier ook, in collegezalen en studentenbars.

The Swimming-Pool Library — Alan Hollinghurst, 1988 (Chatto & Windus)

Hollinghurst's debuut speelt in Londen, zomer 1983. Will Beckwith is vijfentwintig en welgesteld. Zijn dagen brengt hij door in een privé zwembad. Zijn nachten in gay bars en ontmoetingsplekken. Dan ontmoet hij een oudere lord met een ingewikkeld verleden. Die ontmoeting trekt Will in een verborgen geschiedenis van gay-leven in Brits.

De roman omvat ongeveer zestig jaar queer-ervaring. Hollinghurst schrijft met koude precisie. Zijn zinnen zijn lang en beheerst. Plezier en privileges liggen ongemakkelijk dicht bij elkaar. Will is niet altijd aardig. Precies dat is het punt.

Uniek is de schaal van deze roman. Hollinghurst schrijft geen coming-out verhaal. Hij schrijft over klasse, ras en de prijs van vrijheid. De universiteitsachtergrond is vooral decor — Will is recent Oxford-afgestudeerd — maar vormt elke pagina.

Er is geen Nederlandse vertaling meer in druk. Het Engelse origineel is makkelijk te vinden. Dit boek past bij lezers van literaire fictie met gewicht en historische diepte. Vind het via onafhankelijke boekhandels of online.

Dit is een van de beste Britse romans van de twintigste eeuw. Het verdient geduld en aandacht.

Real Life — Brandon Taylor, 2020 (Riverhead Books)

Wallace is een zwarte gay biochemie-promovenda aan een Amerikaanse universiteit. De roman speelt in één weekend. In twee dagen verandert iets in Wallace's wereld. Een collega vernietigt zijn onderzoek. Oude vriendschappen worden gespannen. Een nieuwe dubbelzinnige intimiteit begint.

Taylor schrijft in derde persoon, dicht bij Wallace. Het proza blijft strak in zijn ervaring. Alles voelt intens — een blik over tafel, een nonchalante opmerking. Stil maar niet traag. Spanning groeit vanuit kleine momenten.

Opvallend is hoe Taylor ras en seksualiteit samen behandelt — zonder beide als thema te voelen. Wallace is een volwaardig persoon. Zijn eenzaamheid is zijn persoonlijk, niet symbolisch.

Real Life stond op de Booker Prize shortlist van 2020. Er bestaat nog geen Nederlandse vertaling. De Engelse editie is overal verkrijgbaar. Perfect voor lezers van rustige, huiselijke queer fictie dicht bij één persoon.

Brandon Taylor is een schrijver om goed op te letten. Dit debuut toont een serius talent.

En finir avec Eddy Bellegueule — Édouard Louis, 2014 (Seuil) — Engels: The End of Eddy, 2017, Harvill Secker; Nederlands: Het einde van Eddy, 2015, De Bezige Bij

Dit is een memoir-roman. Louis groeide op in een arm dorp in Noord-Frankrijk. Een gevoelige, effeminaat jongen in een gemeenschap zonder ruimte daarvoor. Het boek volgt zijn jeugd en vroege schooljaren. Het eindigt wanneer hij vertrekt naar een toneelschool — zijn ontsnapping.

Louis schrijft zonder sentimentaliteit. Geweld, spot en schaamte beschrijft hij vlak, documentair. Die terughoudendheid maakt het boeken moeilijker, niet gemakkelijker. De wreedheid raakt omdat het niet dramatisch is.

Wat dit onderscheidt van ander queer-opgroei werk: het klassenargument. Louis schrijft niet alleen over gay-zijn op een vijandige plaats. Hij schrijft over wat armoede doet — hoe het woede, homophobie en overleveringsinstincten vormt. De schoolscènes zijn bijzonder scherp.

Het boek is kort — onder 200 pagina's — en leest snel. Maar het blijft bij je. De Nederlandse vertaling, Het einde van Eddy, is van De Bezige Bij en overal in Nederlandse en Belgische winkels.

Dit is een lastig boek over een moeilijke jeugd. Maar ook nodig.

Wat deze drie boeken delen

Geen van deze romans biedt gemak. Alle drie plaatsen hun hoofdpersonen in instellingen — universiteiten, scholen, academische labs — en vragen wat het kost om daar queer te bestaan. Hollinghurst kijkt terug. Taylor zoemt in op één weekend. Louis volgt een hele jeugd tot het breekpunt.

De universiteiten en klaslokalen zijn niet alleen decor. Ze zijn systemen. Elke schrijver toont hoe deze systemen sommigen belonen en anderen stil vernietigen. Daarom passen deze drie romans goed samen, ondanks verschillende toon en origine.

Voor verder onderzoek: onze verzameling van queer boeken over dubbelleven en geheimen — mensen die zichzelf spelen en ander verbergen.