Drie Queer Boeken Over Lezen, Canons en Wat We Doorgeven
Van een nieuwe queer leeswijzer tot twee klassiekers over literatuur en jezelf — drie boeken die vragen wat verhalen met ons doen.
Waarom deze drie boeken bij elkaar horen
Een nieuwe gids voor queer literatuur ligt in de boekwinkels. Goed moment om stil te staan. Wat betekent een leeslijst maken? Wat geven boeken ons — wie bepaalt welke tellen? Deze drie werken benaderen die vragen anders. Een is vers en praktisch. Twee zijn ouder en moeilijk weg te leggen. Samen pleiten ze voor bewust lezen.
Drie boeken, drie manieren om over literatuur na te denken
The Queer Bookshelf — Layla McCay (2025, Particular Books)
De Londense schrijver Layla McCay kaart queer literatuur in. Niet via algoritme. Niet via bestsellerlijsten. Via het perspectief van een lezer. Wat zou een queer canon kunnen zijn? Het boek behandelt bekende en vergeten titels. Het wijst ook naar toekomstige klassiekers. McCay schrijft warm en echt nieuwsgierig. Ze preekt niet. Ze beveelt aan. De opbouw is praktisch: geordend op thema en sfeer. Niet op identiteitscategorieën. Dus gemakkelijk te navigeren. Je kunt erin bladeren. Je kunt een draad een middag volgen. Er is nog geen Nederlandse vertaling. De Engelse editie is bij de meeste webwinkels verkrijgbaar. Dit is het beste startpunt als je queer literatuur wilt ontdekken. Het werkt ook prima als cadeau voor een volle lezer.
The Ongoing Moment — Geoff Dyer (2005, Pantheon Books)
Geoff Dyer is niet echt een queer auteur. Maar dit boek hoort hier. Het is een essayversammeling over fotografie. Het toont hoe bepaalde beelden — handen, wegen, blinden — steeds terugkeren. Dyer stelt dat foto's met elkaar in gesprek zijn. Hetzelfde geldt voor queer schrijven. Zijn methode is gul en uitweidend. Hij volgt ideeën waar ze heen gaan. Het voelt minder als kritiek, meer als goed gesprek. Er is geen Nederlandse vertaling. De Pantheon-editie is gebruikt of via specialistische verkopers verkrijgbaar. Dit is voor lezers die over vorm nadenken — en kritiek waardering hebben die leest als literatuur.
How to Suppress Women's Writing — Joanna Russ (1983, University of Texas Press)
Joanna Russ was sciencefictionschrijver en feministische criticus. Dit korte boek is scherp over hoe canons ontstaan — wie overgeslagen wordt. Ze somt mechanismen op: zij schreef het niet echt, het is geen kunst, het is niet goed. Het boek is bijna veertig jaar oud. Het is niet slecht verouderd. Russ schrijft met beheerste woede en droge precisie. Elke zin rechtvaardigt haar plek. Niet specifiek over queer schrijven, maar essentieel voor wie nadenkt over overleven van verhalen. Russ zelf was lesbisch. Dat vormt hoe ze uitsluiting ziet. Geen Nederlandse vertaling. University of Texas Press houdt het in druk. Verkrijgbaar via academische verkopers. Dit korte boek verandert hoe je leest — en wat je nog niet gelezen hebt.
Wat deze drie boeken delen
McCay, Dyer en Russ spreken niet vanzelfsprekend met elkaar. Een schrijft een leeswijzer, een over fotografie, een over uitwissing. Maar ze cirkelen rond hetzelfde vraagstuk. Hoe bepalen we wat telt? Hoe worden verhalen doorgegeven — of niet? Deze drie samen lezen scherpt de vraag aan. McCay toont wat een denkende lezer opbouwt. Russ toont wat systematische verwaarlozing is. Dyer toont hoe beelden en ideeën echo's zijn.
Iedereen die graag nadenkt over wat hij leest en waarom, gaat hier tijd aan besteden. Nieuw in queer literatuur? Begin met McCay. Al een lange leeslijst? Zet Russ bovenaan. Voor lezers die indirecte en uitweidende kritiek waardering hebben? Dyer verdient aandacht.
Voor meer context over queer boeken met duistere en vreemde kanten, is ons eerdere overzicht Three Queer Books About Horror, Identity, and the Body de moeite waard. En ben je aangetrokken tot verhalen waar privé en politiek onverwacht botsen? Zie ook Three Queer Books About Home, Belonging, and Leaving.